Natuurfotografie, Streekgeschiedenis, Genealogie

Oude kerk Siegerswoude

Eeuwenlang stond er in Siegerswoude op een hoge kop in het landschap tussen de Binnenweg en de Buitenweg een kerkgebouw, eerst Rooms Katholiek en gewijd aan Sint Jacobus, later Nederduits Gereformeerd die qua naam overging in de Nederlands Hervormde kerk. Het kerkgebouw werd in 1909 afgebroken en er werd een nieuw gebouw aan de Binnenweg gebouwd. Helaas brandde de nieuwe kerk in december 1941 af en pas acht jaar later, in december 1949, was het kerkje herbouwd. Dat gebouw staat er nu nog steeds. Daar een paar honderd meter achter zie je in een bosje een hoge boom staan. Dat is de plaats waar de oude kerk stond. Op die plaats vindt je ook nog het kerkhof van Siegerswoude. Een kerkhof zonder kerkgebouw dus.

Veel beeldmateriaal is er niet meer van dat oude kerkgebouw. In 1722 tekende Jacobus Stellingwerff de kerk. Daarbij moet worden opgemerkt dat Stellingwerff niet zo heel goed kon tekenen en er is van hem bekend dat hij altijd haast had. Zijn tekening is dan ook meer een impressie dan een exacte weergave. Wel tekende hij een klokkenstoel. A.J. van der Aa beschreef in zijn Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, deel 10, in 1847 deze kerk als een onaanzienlijk gebouw, zonder toren of orgel. Die toren kon men waarschijnlijk niet betalen en een orgel hadden ze in deze streek toen bijna nergens. De schoolmeester was de voorzanger, hij zal de liederen luidkeels hebben ingezet. Ook moest meester de klok luiden en hij was tevens koster.

Jacobus Stellingwerff 1722

Dan duurt het heel lang voordat er weer beeldmateriaal opduikt. Onderstaande foto is uit ongeveer het jaar 1900.

Oude kerk Siegerswoude

Het ging niet goed met het onderhoud van het gebouw. Waarschijnlijk kon het dorp de kosten van het onderhoud niet meer opbrengen. In 1858 repte de schoolmeester in zijn beschrijving van het dorp al over vermolming. Hieronder de enige foto die mij bekend is van het interieur van de oude kerk. Het gebouw lijkt inderdaad aftands en sloop, gevolgd door nieuwbouw, zal dan ook de beste optie zijn geweest. De kachel staat opvallend midden in de kerk met een lange afvoerpijp naar boven door het dak. Het lijkt wat vreemd maar zo’n afvoerpijp gaf ook nog warmte af, dus waarom niet ?

Interieur kerk Siegerswoude

Zoals hierboven ook al geschreven werd het gebouw in 1909 afgebroken. Op het kerkhof is dan ook nog weinig terug te vinden van de oude kerk. Wel heeft men destijds op de contouren van de oude kerk een haag geplant. Die haag staat er nu nog steeds, wordt goed onderhouden en geeft toch nog een idee van de grootte destijds. Opmerkelijk is ook dat in 1858 beschreven werd dat het kerkhof voor een groot deel met heide was begroeid.

Haag op oude omtrek kerk Siegerswoude

Van de stenen van de oude kerk werd een baarhuisje gebouwd. Boven de ingang van dat gebouwtje is een steentje ingemetseld met het jaartal 1914.

Baarhuisje kerkhof Siegerswoude

Het is even wennen, een kerkhof zonder kerk. Maar door die haag en dat baarhuisje kun je het oude kerkgebouw zo weer “op z’n plaats zetten”.

Advertenties

5 Reacties

  1. Het zou interessant zijn om te weten of die gebinten nog hergebruikt zijn. Zo ja, dan is er alsnog jaarringenonderzoek mogelijk, waarmee het bouwjaar van die oude kerk is te achterhalen.

    26 september 2010 om 15:21

    • @Gelkinghe:
      Van hergebruik is me niets bekend, maar ik zal nog eens zoeken, wie weet ….
      Wel is duidelijk dat er in 1315 al een kapel in Siegerswoude wordt vermeld en in 1543 was er sprake van een parochiekerk (Opsterlân door S.J. van der Molen). Verder is er volgens de schoolmeester uit 1858 op enig moment een extra beuk bijgebouwd. De zijdeur is toen ook verplaatst naar de achterkant. Wanneer dat precies was is me nog niet duidelijk. Wel zijn er een aantal kerkvoogdijrekeningen uit de 17e en 18e eeuw bewaard gebleven. Die zullen misschien duidelijkheid kunnen geven over verbouwingen.
      Kortom: op die oude kerk van Siegerswoude kom ik nog wel terug.

      26 september 2010 om 21:35

  2. Wel typisch dat er een tekening in het archief zit van een tekenaar die niet zo goed kan tekenen.
    Heeft deze Stellingwerff nog iets te maken met Weststellingwerf en Ooststellingwerf?
    De kerk ziet er op foto 2 inderdaad niet uit.
    Het kerkhof zonder kerk ziet er toch wel sfeervol uit.
    In Willemsoord is er een begraafplaats die ook heel sfeervol is met prachtige grote oude bomen. Bij mijn weten is het geen kerkhof.

    26 september 2010 om 17:01

    • Stellingwerff was een achternaam die in die tijd wel vaker werd gebruikt. Een relatie met beide gemeenten is me niet duidelijk maar zal er in het verleden vast wel zijn geweest.
      De tekeningen van Jacobus waren dan misschien niet zo heel precies, ze hebben toch wel enige historische waarde omdat ze bijna de enige zijn die bewaard zijn gebleven. Die van Ureterp bijvoorbeeld lijkt in het geheel niet en die van Wijnjeterp nog minder. Maar iets is altijd beter dan niets.

      26 september 2010 om 21:42

  3. Wat leuk dat deze tekening en foto’s nog bewaard zijn gebleven, maar ik zag liever het oude kerkje nog.
    Want als ik zulke sfeervolle foto’s zie, en de sfeer van de oude kachelpijp om te smullen.
    Hoe oud en vervallen het is, ik zou er voor gaan om zoiets te laten staan.
    Maar het is meestal het geld waar het om draait,
    jammer!!!
    Maar een log om van te smullen.

    Groetjes,
    Anneke

    27 september 2010 om 21:08