Natuurfotografie, Streekgeschiedenis, Genealogie

Vroeger en nu

Rondom de Leijen (2)

Nadat ik was vertrokken vanaf de westkant van de Leijen bij de Doktersheide (zie vorige bericht of klik hier) wilde ik ook de oostkant onder Rottevalle weer eens bezoeken. Daar ben ik langere tijd niet meer geweest. Vlak voor de oprit naar het paviljoen rijdt je langs het herdenkingsmonument op de plaats waar vroeger de formanje / fermanje van It Wytfean heeft gestaan. Formanje is het Friese woord voor Vermaning, de benaming voor een kerkgebouw van de Doopsgezinde religie.

formanjepôle Wytfean

Op de gedenk-kei de jaartallen 1671 (stichting), 1712 (vergroting) en 1838 (verplaatsing naar het dorp Rottevalle).

formanjepôle Wytfean

Het Wytfean (Witveen) ligt aan de oostkant van de Leijen en het Swartfean (Zwartveen) ligt aan de zuidkant. Het meer zelf is ontstaan door veenafgravingen net zoals een aantal meren in de kop van Overijssel. De Schotanus-Halma atlas van 1718 toont op de plaats waar nu de Leijen ligt nog “vergraven landen” en het riviertje De Lits. De Vermaning staat ook nog net op het onderstaande kaartje, rechtsonder.

oude kaart gebied De Leijen

Bij aankomst aan de oostkant van het meer ben ik direct doorgelopen naar het “nieuwe” uitzichtpunt.

uitzichtpunt De Leijen

Vanaf daar heb je een goed uitzicht over het totale gebied. Wat opvalt zijn toch vooral die brede rietkragen rondom het meer. Te zien is ook dat de wandelroute langs het meer / riet met een stevige afrastering is afgezet. Die wandelroute is overigens niet altijd open voor publiek, in het broedseizoen geldt een verbod.

uitzichtpunt De Leijen

Daarna ben ik bij het Paviljoen De Leijen gaan kijken. Na de laatste verbouwing is het een modern gebouw geworden, inclusief natuurdak, gebruikt voor feesten en vergaderingen. Zelf at ik daar vroeger regelmatig een uitsmijtertje of zo. In corona-tijd is dat allemaal erg lastig of onmogelijk en nu is men overgegaan naar afhaal, aanbreng etc. geloof ik.

speelstrand De Leijen

Ook het speelstrand voor het paviljoen is gemoderniseerd met onder anderen een kabelbaan en een waterpomp met afvoergoot. Kliederen met water en zand, wat wil je als kind nog meer?

speelstrand De Leijen

Of een kuil graven in het zand.

speelstrand De Leijen

Het werd al laat, de zon kroop richting de horizon.

zonsondergang De Leijen

Nog een laatste blik vanaf het strandje

zonsondergang De Leijen

en op naar huis, het werd te donker voor verdere fotografie.


Oude beuken aan de Beakendyk

Lopend langs de Beakendyk in Bakkeveen na het vennetje (zie eerste aflevering, klik hier) kwam ik eerst langs een aantal Amethistzwammen alias Rodekool zwammen. Deze soort paddestoel is vaak ernstig vervormd, maar deze zagen er prima uit.

Amethistzwam

Daarna kwam ik op de plaats die zo ongeveer iedereen hier in de buurt wonend wel zal kennen, daar waar een aantal stokoude beuken staan. Daarbij komt de zwamstam uit aflevering 2 (klik hier) ook weer in beeld.

beuken Beakendyk

In mijn lagere schooltijd hebben we eens tijdens een schoolreisje op de fiets (ja …., zo ging dat vroeger) de omvang van de dikste “gemeten”. Er was zo ongeveer een halve schoolklas nodig om die boom hand in hand te omspannen. Het is een mooi plekje waaraan velen goede herinneringen hebben.

beuken Beakendyk

Aan de voet van één van de bomen “bloeiden” een aantal rose-rode paddestoelen. Het zullen wel Stevige Braakrussula’s zijn geweest, uit een familie waarvan de meeste soorten giftig zijn.

russula zwammen

Hieronder de drie dikste beuken gezamenlijk in beeld, waarvan de “zwamstam” dus al bijna het loodje heeft gelegd.

beuken Beakendyk

Daarna ben ik verder de bossen ingetrokken, op zoek naar opvallende paddenstoelen. De mooiste daarbij vond ik de onderstaande, oranje-rose gekleurd, een soortnaam weet ik (nog) niet.

oranje-rose paddestoel

Tijdens de wandeling hoorde ik af en toe motorgeronk. Twee jongemannen bleken met een grote bladblazer door het bos te lopen. Hopeloos werk leek me dat in zo’n groot bos. Maar tijdens een gesprekje werd het mij duidelijk. Door de afgevallen bladeren van de zandpaden te blazen blijven deze paden langer droog en ze verslechteren daarom minder snel, wat erg veel onderhoud scheelt in de toekomst.

Amethistzwam

Na nog een mooie Amethistzwam kwam ik zo ongeveer terug bij mijn startpunt van de wandeling. Natuurlijk er waren veel meer zwammen zichtbaar, een aantal volgen nog wel op deze site, maar dan in los verband. Hoofdonderwerp voor nu waren de eeuwenoude beuken.


Schoonschrift

Tijdens mijn vroegere speurtochten naar voorouders uit de kop van Overijssel viel me de inhoud van het doopboek van de Gereformeerde (nu Ned. Herv.) kerk van Oldemarkt op. In de meeste doopboeken zijn de namen en data er maar wat in gekliederd. Die van Oldemarkt staat tussen ongeveer 1750 en 1790 vol met schoonschrift. Blijkbaar had men daar de schoolmeesters belast met het bijhouden van het doopboek. Het is waarschijnlijk de schoolmeester Gerhardus Makkinga die de eerste jaren voor zijn rekening nam. Dat denk ik omdat hij zeer uitvoerig de doop van zijn zoon beschrijft. Zo uitgebreid is hij anders (bijna) nooit.

“geboren 7 ——— gedoopt 11 februari 1759 in de Catechisatie de zoon van de schoolmeester Gerhardus Makkinga en Hendrina van der Licht en ten dope gepraesenteert door zijn tante Ida Christina van der Licht namens desselvs peete de Heer Cornelis Joan van der Licht I.U.Dr. te Deventer en is genaamd Cornelis Joan van der Licht.”

Geen Makkinga dus als achternaam voor het kind maar Van der Licht.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

Op 28 juni 1762 kwam er controle vanuit de classis en dat werd ook nauwkeurig genoteerd. Het begin een beetje op kalligrafie te lijken.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

Of het nu Makkinga was of zijn opvolger, ook schoolmeester, Jan Pauw, dat weet ik zo snel niet, maar later werden de data en namen in een soort van Gotisch lettertype opgeschreven. We kijken er nu een beetje vreemd tegen aan, maar het was hetzelfde lettertype waarin de Bijbel in die tijd ook werd gedrukt.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

In het jaar 1781 werden er twaalf kinderen in Oldemarkt gedoopt en ook de bijzonderheid dat de bejaarde Bastiaan Wichers vanaf Mennonieten was overgekomen. De hoofdletters werden zelfs versierd.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

In 1791 droeg de toenmalige schrijver Jan Pauw het doopboek over aan de Ridderschap etc. van Overijssel.  Er werd daarna een nieuw boek aangelegd. Pauw kreeg niet weer de opdracht of had geen zin meer. Direct daarna zijn de namen en data er weer in “gekliederd”. Het schoonschrift levert wel hele mooie doopboeken op, een lust om doorheen te bladeren.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

Schoonschrift, wordt het nog geleerd? Denkelijk niet meer. Een typediploma is belangrijker. Wie schrijft er tegenwoordig nog met een vulpen? In mijn tijd was schrijven nog een vak op de lagere school. Met de kroontjespen netjes tussen de drie lijntjes schrijven en alles vloeiend aan elkaar. Het is nog steeds mijn manier van schrijven, jong geleerd, oud gedaan.