Natuurfotografie, Streekgeschiedenis, Genealogie

Posts tagged “rietland

Overgangen

Als ik onderweg ben vallen me soms dingen op. Momenteel zijn dat de overgangen. Bijvoorbeeld de overgang op een stuk bouwland van alleen maar geploegd naar gepoot met aardappelen, wat strakke lijnen oplevert.

kaal aardappelveld

Van kaal naar de eerste bloeiende bollenvelden, nog slechts sporadisch te bezichtigen, de “bulk” komt nog.

bollenveld

Van groen naar geel weiland. Dat zal de “rond-op” wel veroorzaakt hebben. Binnenkort waarschijnlijk geploegd, bemest en opnieuw ingezaaid.

bespoten weiland

Van rietland naar een natuurgebied waar de Dotterbloemen zich mooi lieten zien.

rietland met Dotterbloemen

En tenslotte nog eentje die niets met een overgang te maken heeft, een “Drentse” buizerd.

Buizerd

Hoewel ……, er werd geploegd, aan het eind van de dag was hij zijn vertrouwde plekje kwijt. Hij zal zich naadloos aan deze overgang aanpassen.

Advertenties

Berijpt riet

Het was zaterdagmorgen vroeg. Toen ik de gordijnen open schoof bleek er een combinatie van sneeuw en rijp aan de bomen te hangen. Het was me eigenlijk te vroeg voor op een vrije morgen, maar deze kans kon ik niet laten lopen. De bedoeling was om een blik over de Leijen te werpen, vanaf de Doktersheide onder De Tike.

berijpt landschap

Deze lokatie heb ik hier vaker laten zien, dan echter zonder rijp. Nu leek het allemaal nog weer wat spannender.

berijpt riet

Een witte boom, witte rietpluimen, een mooi gezicht.

berijpt riet

Het riet boog door onder een zware last.

berijpt riet

Het geheel werd op de achtergrond ook nog eens opgefleurd omdat de zon door de wolken probeerde te komen.

berijpt riet

In de felle zon zou het nog mooier zijn geworden. Misschien was het goed dat dit eerst even niet gebeurde. Toen de zon wel doorkwam was in een mum van tijd alle rijp weer verdwenen. Het was wel vroeg, dit uitzicht vergoedde echter veel.


Minke Reinders

Zoals eerder geschreven werd Minke Reinders, een dochter van Reinder Ljipkes en Froukje Wiemers, 100 jaar oud. Ze overleed op 25 december 1833 in haar huis nr. 73 in Suameer als weduwe van Tjeerd Paulus. Ze woonde vlakbij de Mienskerwei onder Sumar (Suameer). Minke bezat daar twee huizen. Het meest westelijke huis (zie kaartje verderop) komt het meest in aanmerking als haar woning, gelet op plaats waar de buren, die aangifte kwamen doen, woonden.

De overlijdensakte vermeldt Nijega als geboorteplaats en als haar ouders Reinder Ljipkes en Sjoukje Wietzes. De naam van haar moeder klopt niet met wat hierboven staat. In de beginjaren van de Burgerlijke stand schreef men op wat de aangevers vertelden en een controle, zoals met een trouwboekje, vond niet plaats. De aangevers waren de buren Johannes Heddema en Hendrik Tiekstra. Dat zij niet precies de namen van de ouders wisten is niet helemaal verwonderlijk, het is het klok-en-klepel-verhaal. Sjoukje Wietzes was namelijk de schoonmoeder van Minke. Uit de perikelen van Reinder Ljipkes weten we dat Froukje Wiemers de moeder was.

Wumkes vermeldde Minke zelfs in zijn Stads- en Dorpskroniek van Friesland deel II als honderdjarige. Daarvoor zal hij waarschijnlijk gebruik hebben gemaakt van een advertentie in de Leeuwarder Courant van 7 januari 1834. Daarin staat heel veel informatie over Minke, haar aantal kinderen, klein- en achterkleinkinderen.

Leeuwarder Courant 7 januari 1834

Takoveen lijkt mij een verhollandsing van het friese Tikefean te zijn. Minke en Tjeerd kregen samen zeven kinderen. Hun kinderen werden niet gedoopt. De namen van die kinderen moeten dan ook uit andere bronnen worden verzameld. Van twee kinderen, vermoedelijk jong overleden, zullen de namen wel nooit bekend worden. De andere vijf zijn:
1. Paulus Tjeerds de Jong / Jongsma (1756-1839), getrouwd met Wietske Sweitzes Veenstra,
2. Reinder Tjeerds de Jong / Jongsma (ca. 1758-1834), getrouwd met Antje Hendriks Houwink,
3. Wietze Tjeerds de Jong / Jongsma (ca. 1759-1850), getrouwd met Tjipkje Hendriks Houwink, zuster van de hierboven genoemde Antje,
4. Sjoukje Tjeerds (ca. 1764-1827), getrouwd met Jan Jacobs Sybinga,
5. Froukje Tjeerds de Jong (ca. 1774-1856), die ongetrouwd bleef en haar moeder tot het laatst verzorgde.

De familie gebruikte zowel de familienamen De Jong als Jongsma, de ene keer deze, de andere keer die, wat het lastig maakt om ze terug te vinden. De meeste familieleden bleven in Sumar (Suameer) en omgeving wonen. Alleen dochter Sjoukje vertrok met haar man Jan Sybinga naar Friens. Jan was daar schoolmeester.

De advertentie vermeld ook het aantal klein- en achterkleinkinderen van Minke Reinders in 1833. Dochter Froukje zal de aanzet tot de overlijdensadvertentie hebben gegeven. Uit de memorie van successie van de ongetrouwde Froukje in 1856 kan een groot deel van de familie herleid worden, het is een lange opsomming van namen van de kinderen en kleinkinderen van haar broers en zuster. Die ga ik hier niet allemaal vermelden, iedere geïnteresseerde kan op de website van Tresoar die memorie opzoeken en / of inzien in de leeszaal.

In 1856 werden de bezittingen van de dan overleden dochter Froukje en haar ouders verkocht:

Leeuwarder 26 september 1856

Hieruit blijkt dat niet alleen in Sumar, maar ook in Rottevalle (kadastraal Opeinde) en Oostermeer nog enig bezit in de familie aanwezig was. Een zoektocht in http://www.hisgis.nl leverde een aantal vermeldingen op in 1832. Van enkele ben ik zeker, de vermelding van de eigenaar is: weduwe van Tjeerd Paulus (de Jong). Van een aantal andere percelen ben ik niet helemaal zeker, de vermelding is daarbij Minke Reinders Jongsma en Minke Reinderts de Jong. Dat zou op een kleindochter betrekking kunnen hebben, maar erg waarschijnlijk is dat niet. Het zal toch beppe Minke zijn geweest, misschien haar eigen bezit en niet afkomstig uit de huwelijksgemeenschap.

kaart ontleend aan HISGIS, eigen toevoegingen

Bekend gebied, het is allemaal in de buurt van de Doktersheide. Als je HISGIS goed nakijkt dan zie je dat een groot deel van dat gebied in bezit was bij de De Jong / Jongsma, Heddema / Hiddema, Zuidema en Houwink – familie. Allemaal van Hidde Paulus (17e eeuw) afstammend.

Als ik dan weer eens in dat prieeltje aan de oever van de Leijen sta gaan mijn gedachten onwillekeurig weer uit naar deze voorouders van mijn echtgenote, die aan die oever probeerden wat hooi voor hun koeien bij elkaar te scharrelen.

Prieeltje Doktersheide, gezien vanaf het ijs

In Oostermeer, niet ver van het uitzichtpunt bij het gemaal De Putten aan het Kroesepaad had Minke ook nog drie stukken moeras in bezit. Wie weet, misschien sneden ze daar nog wel riet voor eigen gebruik.

Rietland aan de oever van de Leijen

Omdat Minke 100 jaar, zes maanden en enkele dagen oud werd, dochter Froukje zal het wel precies geweten hebben, kunnen we de geboortedatum van Minke Reinders zo ongeveer vaststellen op 22 juli 1733.

De familie woonde dus op een kluitje, daar ergens ten noorden van de Doktersheide. Bovendien was de familieband nogal hecht. Dat leidde tot bijzondere gevolgen. Daarover een volgende keer meer.