Natuurfotografie, Streekgeschiedenis, Genealogie

Posts tagged “Oudega

Veel water

Na een regenachtige, bijzonder natte, week scheen vandaag gelukkig de zon weer eens. Water is er intussen genoeg gevallen. Dat was goed zichtbaar bij de Jan Durkspolder onder Oudega. Een paar maand geleden was het er nog erg droog en waren een stel paarden voor de kijkhut hun krachten aan het verkennen, klik hier. Nu was dat totaal niet meer mogelijk, de kijkhut was aan alle kanten omringd door water.

Jan Durkspolder

Jan Durkspolder

De polder aan de zuidkant van de weg stond aan de “nok” toe vol met water.

Jan Durkspolder

Jan Durkspolder

De steunberen voor een eventuele kluunbrug over de sloot liggen er nog van een jaar geleden. Als het gaat vriezen kunnen ze er zo weer een paar planken overheen leggen.

Jan Durkspolder

Jan Durkspolder

Ook aan de noordkant van de weg staat het land volledig onder water. Ja …. er is eerst wel weer genoeg water gevallen.

Jan Durkspolder

Jan Durkspolder

Om toch nog een beetje in kerstsfeer te blijven heb ik nog een aantal natuurlijke “lichtjes” vastgelegd.

schittering

schittering

En voor het kleurcontrast als laatste een foto van een rietpluim tegen de ondergaande zon.

riet bij ondergaande zon

riet bij ondergaande zon

Als de zon schijnt dan lengen de dagen erg snel. De werkelijkheid is nog even anders, meestal is het gauw donker door al die regenwolken. Maar als de winter invalt dan staat er genoeg water in de JD-polder om er weer wat moois van te maken.


Schaatsen op de Hooidammen

Ach …., zo dacht ik, laat me eens gaan kijken of de Hooidammen (onder Oudega, Smallingerland) klaar zijn voor de winter. Ook daar kan soms al heel vroeg worden geschaatst op ondergelopen land. De Rijperkerker polder haalt standaard meestal als eerste het nieuws. Dat was vandaag ook zo. Voor het eerst werd daar weer op natuurijs geschaatst, zo luidde het nieuws. Maar ook het ondergelopen land bij de Hooidammen was voorzien van een gladde ijslaag.

Ondergelopen land bij de Hooidammen

Net voorbij de brug had men al rekening gehouden met toeloop want tweetalig werd verzocht niet in het weiland te parkeren.

Ondergelopen land bij de Hooidammen

En jawel hoor, er werd al geschaatst. Een dik schaatspak was wel nodig want de straffe wind maakte het snijdend koud.

Schaatsen bij de Hooidammen

Sommigen zoefden al weer over het ijs, zeker met de wind in de rug.

Schaatsen bij de Hooidammen

Ook hiervan weer een kort filmpje, het best te bekijken op 720p

Hoe ze het durven, dat weet ik niet. Ik sprak met een jongeman die vertelde dat er hier en daar nog wel pas dichtgevroren wakken in het ijs zaten en dat het soms behoorlijk kon kraken. Dus zou ik willen zeggen: probeer dit niet thuis, wacht tot de ijswegencentrales het groene licht geven.


Wildwest in Oudega (S)

Op zaterdag 9 mei 1733 werd op last van het gerecht van Smallingerland Reinder Ljipkes uit Nijega gearresteerd wegens het aangaan van trouwbeloftes met twee vrouwen. Hij werd overgebracht naar de rechtkamer in Oudega. Op diezelfde dag had Van Haarsma, de Grietman (burgemeester), Reinder verhoord en een brief aan het Hof van Friesland in Leeuwarden geschreven om te vragen wat hij verder moest doen. In afwachting van het antwoord bleef Reinder in hechtenis. Van Haarsma kreeg op 11 mei antwoord. Reinder moest naar Leeuwarden worden overgebracht. Echter, toen had Van Haarsma een probleem. Reinder was ontsnapt en verdwenen.

Die ontsnapping was een sterk staaltje wildwest en dat in het overigens zo rustige Oudega. Nadat Reinder ’s middags was verhoord moesten de “switser” (politieagent) Tjeerd Rinnerts en de gerechtsassistenten Jan Koerts en Hendrik Arends hem bewaken in het rechthuis. Dat was in feite het weerdshuis met daarin een aparte rechtkamer.

Reinder kreeg kettingen om de enkels. Jan Koerts was tot de volgende morgen om acht uur bij Reinder gebleven. Eerst samen met Tjeerd Rinnerts die om drie uur ’s nachts naar huis was gegaan. Hendrik Arends bleef ook steeds in de buurt want hij woonde in het weerdshuis. Die volgende morgen (zondag) was Tjeerd Rinnerts terug gekomen en was Jan Koerts naar huis gegaan. Die morgen bleven Tjeerd en Hendrik bij Reinder. ’s Middags begon de kerkdienst in Oudega. Veel mensen zaten in de kerk.

NH-kerk Oudega (S) volgens Stellingwerff

Reinder en zijn bewakers natuurlijk niet.  Hendrik Arends kreeg hoofdpijn en besloot maar even (in zijn eigen weerdshuis) te gaan liggen, hij bleef wel in de buurt. Er kwam een knechtje van Joon Ljipkes op een paard voorrijden bij het weerdshuis en de jongen ging naar binnen. Ook Sjoerd Ljipkes, een broer van Reinder, kwam al zingend binnen. Sjoerd zorgde ervoor dat de bewaker Tjeerd zo nu en dan een “soopje” (borreltje) kreeg. Na enige tijd had Tjeerd “genoeg” gehad. Bovendien zat Tjeerd bij het haardvuur en hij was wat “snuisterig” (doezelig) geworden. Reinder scharrelde daarop met de kettingen nog aan de benen naar de deur. Men hoorde eerst nog wel het gerammel van die kettingen in de gang. Toen werd het stil. Reinder had het paard dat nog voor de deur stond gevonden en was er dwars over heen gaan liggen. Daarna was hij er vandoor gegaan richting Nijega.

De beide bewakers raakten in paniek. Tjeerd haalde Jan Koerts van huis en Hendrik Arends ging op een paard achter Reinder aan. Op de Hogeweg liep op dat moment (toevalligerwijs) broer Sjoerd Ljipkes. Deze sloeg met een dikke stok het paard van Hendrik voor het hoofd. Het paard, met Hendrik erop, raakte in de onderwal. Maar Hendrik (en het paard) hadden zich vermand en vooraan in Nijega had Hendrik opnieuw Reinder ingehaald. Hendrik wilde Reinder met het paardenhoofdstel vastbinden. Hij moest wat en had er natuurlijk niet aan gedacht een touw mee te nemen. Intussen was Sjoerd Ljipkes daar ook aangekomen en er vond een worsteling plaats tussen Sjoerd, Reinder en Hendrik. Reinder was weer op z’n paard gaan liggen en er opnieuw vandoor gegaan. Sjoerd had Hendrik net zolang vastgehouden totdat Reinder verdwenen was. Een verdere achtervolging was zinloos en de bewakers besloten grietman Van Haarsma te informeren, die ook in Oudega woonde.

Rechthuis in Oudega (S) in 1723 volgens Stellingwerff. Via Fries Fotoarchief.

Die gebood dat de drie ambtenaren allemaal op een paard achter de ontsnapte gevangene aan moesten gaan. Daar kwam niets van, alleen Tjeerd gehoorzaamde. Hendrik had z’n bekomst van paardrijden en Jan Koerts zag het ook niet zitten om op een ongezadeld paard te gaan rijden. Tjeerd had de nieuwe achtervolging ook al gauw weer gestaakt. In wildwest termen: de “posse” keerde onverrichterzake terug. Reinder Ljipkes was en bleef weg.

De ontsnapping had gevolgen voor de switser Tjeerd Rinnerts. Op 19 mei 1733 werd hij veroordeeld wegens plichtsverzuim tot acht dagen op water en brood en hij moest zich in het vervolg in zijn ambt voorzichtiger gedragen. Misschien werd bedoeld dat hij wat minder diep in het glaasje moest kijken maar dat staat er niet met zoveel woorden bij. Van de beide assistenten heb ik geen veroordeling kunnen vinden. Sjoerd Ljipkes werd pas driekwart jaar later gehoord en hij ontkende pertinent het slaan met een stok en de worsteling.

Rechthuis Oudega (2011). In de achtergrond bij de kale boom links de NH-kerk.

Wat Reinder Ljipkes nu precies had uitgespookt, daar kom ik een volgende keer op terug. Want in deze serie hoop ik uit te komen bij de familie De Jong c.q. Jongsma, die in Sumar (Suameer) en omgeving woonde. Een interessante familie. Voorouders van mijn echtgenote en van andere familie. Van wie met voorouders uit de omgeving van Sumar eigenlijk niet?

bron: Tresoar, bijlagen Criminele sententies.