Natuurfotografie, Streekgeschiedenis, Genealogie

Geen nostalgie meer

Het is hier bouwvak-vakantie. Traditioneel worden er in Fryslân dan zeilwedstrijden met oude vrachtschepen gehouden, het zogenaamde Skûtsjesilen, wat je uitspreekt als “skoetsje sielun”. Er zijn twee soorten competities. In de eerste twee weken worden de wedstrijden georganiseerd door de Sintrale Kommisje Skûtjesilen (SKS) en in de derde week wordt het Iepen Fryske Kampioenskip Skûtjesilen (IFKS) (open kampioenschap) georganiseerd. De SKS is de oudste van de twee en organiseert wedstrijden waarbij commissies van dorpen en steden hun schip inzetten. Dat schip moet vroeger werkelijk als vrachtschip zijn gebruikt. Aan het roer bij de SKS staat een schipper uit besloten kring, een afstammeling van de oude skûtsjeschippers. Bij het IFKS zijn de schippers niet uitsluitend afstammeling van de oude schippers, maar meestal zelf eigenaar van het schip. Bij de SKS varen uitsluitend de schepen van veertien stads- of dorpscommissies.

Vroeger volgde ik dit zeilfestijn en had natuurlijk m’n fototoestel bij me. Hieronder het skûtsje “De Heale Moanne” (De Halve Maan) wat ook het zeilteken van dit schip is. Dit is de enige vreemde eend in de bijt omdat het schip niet eigendom is van een stad of dorp maar van de personeelsvereniging van Philips Drachten. De foto is uit de jaren zeventig.

Skûtsje De Halve Maan

Skûtsje De Halve Maan

Hetzelfde schip nog eens en dan in de jaren tachtig van de vorige eeuw.

Skûtsje De Halve Maan

Skûtsje De Halve Maan

Ook uit de jaren tachtig is de foto van onderstaand schip, de “Súdwesthoek” die uitkomt voor de commissie van Stavoren.

Skûtsje Súdwesthoek

Skûtsje Súdwesthoek

De schepen zijn  niet meer traditioneel uitgerust. Het katoenen zeildoek op de oude schepen is vervangen door kunststof, sommige schepen zijn verlengd, langer gemaakt en soms ook weer korter gemaakt en de bemanning is niet meer de traditionele bezetting van zo’n oud vrachtschip. Ze volgen tegenwoordig allerlei teambuildingscursussen en dergelijke. Bovendien zijn er allerlei “formules” losgelaten op de schepen om ze allemaal ~gelijk~ te maken qua prestatie, overigens met meer of minder succes.

Ook zijn sommige schepen aan de kant gezet en vervangen door andere. De traditionele schepen zijn omgebouwd naar racemachines. De kleuren van de zeilen zijn standaard geworden, een bruin grootzeil en een witte fok. Dat maakt het voor mij allemaal minder herkenbaar en minder aantrekkelijk. De laatste twintig jaar ben ik dan ook niet meer wezen kijken. De nostalgie is min of meer verdwenen. Wat overigens niet zegt dat de wedstrijden minder spannend zijn geworden, je moet van goeden huize zijn om zo’n vrachtschip onder zeil in bedwang te kunnen houden.

Het enige dat gelijk gebleven is zijn de zeiltekens, zoals die halve maan en de plaatsen waar gezeild wordt. Achter die zeiltekens “hangen” compleet andere schepen. Dat zeilteken verwijst voor mijn gevoel als enige nog naar de traditie. De nostalgie is afgeschaft.

14 Reacties

  1. Geert, neem me niet kwalijk, maar even een off topic vraag – weet jij wat voor spin dit hier is?:
    Kleine beestjes met een serieus leven
    (Als je rechts klikt zie je dat hij een soldaatje aanvalt.)

    29 juli 2015 om 19:44

  2. Nooit geweten dat ook Philips inbreng had in dit Authentieke Friese gebeuren.
    Van 1956 tot 1977 woonde ik onder de rook van Philips Eindhoven.
    Ik kan mij niet heugen dat er iets buiten de wil van Philips om kon gebeuren.

    Maar dat zelfs Friesland hier nu nog mee te maken heeft ?????

    Zonnige groet,

    29 juli 2015 om 20:02

    • @Rob:
      Toch is het zo, intussen is het skûtsje d’Halve Maen wel in een stichting ondergebracht,
      zie http://www.skutsjedehalvemaen.nl/
      De SKS is ook met dit schip wel blij, ze doen al heel lang mee, waarschijnlijk al vanaf het begin.

      29 juli 2015 om 20:18

      • Leuk om dit dan ook op jou blog te lezen.
        Een deel van mijn studie heb ik door een bijdrage van het Philips-van der Willigen Fonds kunnen doen.
        Hoewel geen fan van Philips zal ik ook niet snel iets verkeerds zeggen over het bedrijf.

        Zonnige groet,

        29 juli 2015 om 20:37

        • Bij dat laatste kan ik me wel aansluiten, Rob. Philips heeft in diverse opzichten veel betekend voor Drachten en heeft nieuwe perspectieven en alternatieven geboden voor veel noorderlingen voor wie in de landbouwsector geen plek meer was.
          Ook mijn opleiding aan de P.A. werd mogelijk gemaakt met dank aan het Philips-Van der Willigenfonds. 🙂

          29 juli 2015 om 21:29

  3. Ja, de nostalgie is langzamerhand ver te zoeken in het skûtsjesilen. Mooi om de foto’s met die oude zeilen te zien. Met de laatste ontwikkelingen op het vlak van trainingsmethoden en teambuilding, lijkt er een volgende stap op dat vlak wordt gezet. En dat is een stap waar ik toch wel zo mijn vraagtekens bij heb.
    En toch vond ik het vorige week wel weer mooi om de vloot op tv in actie te zien. Jammer dat het eten deze week roet in het eten gooit voor de SKS.

    29 juli 2015 om 21:35

    • “Jammer dat het eten deze week roet in het eten gooit voor de SKS.”
      Deze begrijp ik niet.

      Vragende groet,

      29 juli 2015 om 21:46

      • @Rob:
        Eigenlijk moet Jan dit beantwoorden, maar de meestal zeer eigenzinnige autocorrectie denkt niet altijd mee🙂

        29 juli 2015 om 22:03

        • I.p.v. eten hebben we het dus over het weer, of beter de storm ….

          Vriendelijke groet,

          29 juli 2015 om 22:12

          • Ik zie dat ik weer eens iets te snel heb zitten tikken, terwijl mijn vingers en mijn gedachten even niet helemaal parallel liepen. Het was inderdaad het weer dat roet in het eten gooide deze week. De harde wind en de vele buien maakten veilig zeilen zielen twee dagen lang onmogelijk.

            30 juli 2015 om 10:52

  4. Een vriend van me, wijlen Willem Lok (de broer van de journalist), had meegezeild met een skûtsje, ik denk die van Drachten, want daar kwam hij vandaan. Jarenlang ging hij ook trouw naar de SKS-wedstrijden, of volgde het op TV. Maar hij wilde er niets, maar dan ook helemaal niets meer mee te maken hebben, toen die zeilen van kunststof werden. Daar was hij mordicus tegen gekant. Hij zegde er zelfs het lidmaatschap van een vereniging voor op.

    29 juli 2015 om 22:17

    • @Harry:
      Ook de broer/journalist Eelke (Lok) is bemanningslid geweest op een skûtsje. Voor mij mogen deze skûtsjes best wedstrijdvaren, “geen enkel probleem” om Eelke in een ander verband te citeren. Maar de skûtsjes beginnen voor mijn gevoel zo langzamerhand een eigen zeilklasse te vormen, naast andere klassen zoals 16-kwadraat enz.

      30 juli 2015 om 17:22