Natuurfotografie, Streekgeschiedenis, Genealogie

Schoonschrift

Tijdens mijn vroegere speurtochten naar voorouders uit de kop van Overijssel viel me de inhoud van het doopboek van de Gereformeerde (nu Ned. Herv.) kerk van Oldemarkt op. In de meeste doopboeken zijn de namen en data er maar wat in gekliederd. Die van Oldemarkt staat tussen ongeveer 1750 en 1790 vol met schoonschrift. Blijkbaar had men daar de schoolmeesters belast met het bijhouden van het doopboek. Het is waarschijnlijk de schoolmeester Gerhardus Makkinga die de eerste jaren voor zijn rekening nam. Dat denk ik omdat hij zeer uitvoerig de doop van zijn zoon beschrijft. Zo uitgebreid is hij anders (bijna) nooit.

“geboren 7 ——— gedoopt 11 februari 1759 in de Catechisatie de zoon van de schoolmeester Gerhardus Makkinga en Hendrina van der Licht en ten dope gepraesenteert door zijn tante Ida Christina van der Licht namens desselvs peete de Heer Cornelis Joan van der Licht I.U.Dr. te Deventer en is genaamd Cornelis Joan van der Licht.”

Geen Makkinga dus als achternaam voor het kind maar Van der Licht.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

Op 28 juni 1762 kwam er controle vanuit de classis en dat werd ook nauwkeurig genoteerd. Het begin een beetje op kalligrafie te lijken.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

Of het nu Makkinga was of zijn opvolger, ook schoolmeester, Jan Pauw, dat weet ik zo snel niet, maar later werden de data en namen in een soort van Gotisch lettertype opgeschreven. We kijken er nu een beetje vreemd tegen aan, maar het was hetzelfde lettertype waarin de Bijbel in die tijd ook werd gedrukt.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

In het jaar 1781 werden er twaalf kinderen in Oldemarkt gedoopt en ook de bijzonderheid dat de bejaarde Bastiaan Wichers vanaf Mennonieten was overgekomen. De hoofdletters werden zelfs versierd.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

In 1791 droeg de toenmalige schrijver Jan Pauw het doopboek over aan de Ridderschap etc. van Overijssel.  Er werd daarna een nieuw boek aangelegd. Pauw kreeg niet weer de opdracht of had geen zin meer. Direct daarna zijn de namen en data er weer in “gekliederd”. Het schoonschrift levert wel hele mooie doopboeken op, een lust om doorheen te bladeren.

schoonschrift doopboek Oldemarkt

Schoonschrift, wordt het nog geleerd? Denkelijk niet meer. Een typediploma is belangrijker. Wie schrijft er tegenwoordig nog met een vulpen? In mijn tijd was schrijven nog een vak op de lagere school. Met de kroontjespen netjes tussen de drie lijntjes schrijven en alles vloeiend aan elkaar. Het is nog steeds mijn manier van schrijven, jong geleerd, oud gedaan.

Advertenties

4 Reacties

  1. De jeugd van tegenwoordig krijgt kramp in de vingers van schrijven… http://bit.ly/yU9F4R.

    30 september 2012 om 19:18

  2. Mijn handschrift is onleesbaar.
    Vergelijkbaar met het schrift op recepten van oude huisartsen of de toevoegingen van apothekers.

    Jaloers geniet ik toch van deze juweeltjes.

    Bewonderende groet

    30 september 2012 om 20:27

  3. Mooi penwerk! In Groningen zien we dit soort handschriften vooral in overheids- en gasthuisrekeningen. Misschien hadden de schoolmeesters van Oldemarkt een bijverdienste in een schrijfpraktijk?

    Ook waar schoolmeesters hun handtekening onder de formulieren van enigheid moesten zetten, maakten ze er vaak fraai werk van:
    http://gelkinghe.weblog.nl/geschiedenis/schoolmeesterskrabbels/

    30 september 2012 om 21:52

  4. Jetskefotografie

    Het leek bijna op Monnikkenwerk en dat in een Hervormde kerk.
    Waar ik me met name aan erger bij de jeugd is dat ze zoveel woorden los van elkaar schrijven. Ik ben er laatst achtergekomen hoe dat wellicht is ontstaan, als je een SMS je stuurt in sneltaal dan herkent de telefoon het woord aan elkaar niet maar wel de twee losse woorden. Ik stuur daarom ook wel eens een SMS je naar de kinderen met twee losse woorden in plaats van het ene woord aan elkaar. Bijvoorbeeld het woord “Schoonschrift” wordt dan gemakshalve in een SMS je verstuurd als “Schoon” en “Schrift”.

    1 oktober 2012 om 22:36