Natuurfotografie, Streekgeschiedenis, Genealogie

Folkertsma successie

Een paar week geleden schreef ik dat je in je genealogisch onderzoek zomaar kunt vastlopen. Dan loopt het spoor terug dood en moet je toevallig ergens tegen aan lopen om weer verder te kunnen. Meestal gebeurt dat echter niet. Zo was het eerst ook met een Wagt – familie. Tegenwoordig kun je bij Tresoar echter ook vrij eenvoudig in de Memories van successie zoeken. Dat levert zo nu en dan onverwachte resultaten op, vooral in de oudere registers.

Op 14 mei 1836 overleed in Drachten Antje Pieters Folkertsma. Ze was ongehuwd. In de memorie van successie worden een tiental “ab intestato” erfgenamen vermeld. Ab intestato betekent: “zonder testament”. In dat geval zouden alle juridische erfgenamen moeten worden vermeld. Dit in tegenstelling tot “ex testamento”. Dan heeft de erflater in een testament zelf bepaald wie de erfgenamen zijn.

Antje Folkertsma (1775-1836) was een dochter van Pieter Folkes (Folkerts) en Minke Jacobs. Ze had een broer Jacob (1771-1836), die ongehuwd bleef en een zuster Aafke (1782-1829) die trouwde met Diemer Oedzes maar kinderloos bleef. Aafke werd overigens ook Aukje genoemd, maar in haar huwelijksakte tekent ze duidelijk met Afke (Piteer Folkma). Ze kon echter nauwelijks schrijven. De bruidegom, diens vader en Jacob, de broer van Afke konden helemaal niet schrijven omdat ze dat nooit geleerd hadden.

Aafke Pieters Folkertsma handtekening

Toen Antje Pieters Folkertsma in 1836 overleed waren haar broer en zuster niet meer in leven en beiden hadden ook geen kinderen. Vandaar dat de erfenis verviel aan verdere familieleden.

Antje Folkersma’s erfgenamen waren volgens de memorieakte een tiental neven en nichten. Dus kinderen van broers en zusters van haar vader en/of moeder.

De erfgenamen die worden vermeld zijn:

1. Antje Egberts, vrouw van Hedzer Sakes Veenstra, assessor van Smallingerland.
2. Jakob Hedzers de Vries, arbeider in Surhuizum.
3. Antje Hedzers de Vries, dienstmeid in Nijega.
4. Jakob Tijsses Jacobi, huisman in Nijega.
5. Reinder Tijsses Jacobi, huisman in Nijega.
6. Wietske Jans, weduwe van Jan Diktus Benedictus, boerin op het Witveen onder Oostermeer.
7. Jinke Jans, vrouw van Nane Diktus Benedictus, boer te Rottevalle.
8. Hans Jans Nieuwenhuis te Surhuisterveen.
9. Aaltje Alles (de) Wagt, vrouw van Jan Rutgers de Jong, arbeider in het nieuwe turfland onder Steenwijk.
10. Klaas Alles (de) Wagt, arbeider te Wolvega.

Daarmee kon ik aan de slag om de voorouders en familie van Antje Folkertsma te vinden en daarmee het verband tussen de vermelde erfgenamen. Zonder al te uitvoerig te worden kom ik tot de volgende conclusies:

A. Familie van vader Pieter Folkes. Hij moet een zoon zijn van Folke Hanzes.

Folke Hanzes (?-?) getrouwd (1723) met Aukje (Aat?, Aaf?) Hendriks waarbij drie kinderen:
1. Jan Folkes Nieuwenhuis (1731-1815) , getrouwd (1753) met Wipkje Errits (1734-1807), waarbij Hans (1764-1853), Wietske (1767-1841) en Jinke Nieuwenhuis (1773-1857).
2. Pieter Folkes (1734-1808), getrouwd (1763) met Minke Jacobs (1735-1809), de vader en moeder van Antje Pieters Folkertsma.
3. Wytske Folkes (1736-1807), getrouwd (1760) met Egbert Hendriks (?-1795), waarbij Antje Egberts (ca. 1769 – 1846) de vrouw van Hedzer Sakes Veenstra.

B. Familie van moeder Minke Jacobs. Zij is zeker een dochter van Jacob Thijsses.

Jacob Thijsses (1706-?), getrouwd  (1730) met Antje Hedzers (1712-?) had  zeker vier kinderen:
1. Minke Jacobs (1735-1809), getrouwd (1763) met Pieter Folkes (1734-1808), de vader en moeder van Antje Pieters Folkertsma (al eerder vermeld).
2. Thijs Jacobi (1739-v1785), getrouwd (1767) met Janke Reinders (1742-1828), waarbij Jacob (1775-1843) en Reinder Jacobi (1779-1870).
3. Hedzer Jacobs (?-?), getrouwd (1785) met Aaltje Andries (?-?) waarbij Jacob Hedzers de Vries (ca. 1790-1851) en Antje Hedzers de Vries (ca. 1792-1847).
4. Alle Jacobs (?-v1811), getrouwd (ca. 1780) met Antje Wagt (1754-1838), waarbij Klaas (1782-1857) en Aaltje Wagt (1789-1848).

Opvallend is dat alleen de familie die in 1836 nog in leven was werd vermeld. Zo wordt Antje Jacobi, vrouw van Jan Kuitert, niet vermeld. Hun kinderen ook niet. Ze was een zuster van Jacob en Reinder Jacobi.

Ook Jacob Wagt, getrouwd met Hendrikje Beulakker en/of hun kinderen wordt (worden) niet vermeld. Jacob was een broer van Klaas en Aaltje Wagt.

Van vaders kant mis ik de kinderen van Errit Nieuwenhuis bij (1) Geeske Hoekstra en (2) Rixtje Ronda. Errit was een broer van Hans, Wietske en Jinke Nieuwenhuis.

Het zou mij dan ook niet verbazen dat er alsnog een proces is gestart door de “vergeten” erfgenamen. Er was tenslotte 1358 gulden te verdelen. Kortom: er blijft nog genoeg om uit te zoeken.

Zelf ben ik wel blij met de “vondst” van Alle Jacobs en zijn vrouw Antje Wagt. Tot nu toe liepen alle onderzoeken naar deze Wagt-familie (zonder “de”) vast. Dat Alle Jacobs tot de Jacobi familie behoort blijkt ook uit een akte in het recesboek van Achtkarspelen. In die akte verzoeken Maaike Hedzers te Drachten en Tijs Jacobi schoolmeester te Hempens, Hedser Jacobi meerderjarige vrijgezel in Noorderdrachten, Alle Jacobi huisman aldaar, Minke Jacobi gesterkt met haar man Pieter Folkerts in Drogeham aan het gerecht van Achtkarspelen om de uitbetaling van nog twee termijnen van een koopsom door Jacob Lous en Wobbe Oedses in Surhuisterveen aan Binne Hedsers, huisman in Optwijsel aan te houden totdat Binne Hedsers ook de verzoekers heeft uitbetaald. Het betreft hier de verkoop van een stukje klijnland in de Hamsterheide dat heeft toebehoord aan Hedzer Rinses, de vader van Binne Hedsers en Maaike Hedsers en de grootvader van Tijs, Hedser, Alle en Minke Jacobi. Binne Hedsers heeft dat stukje klijnland op eigen gezag verkocht aan Jacob Lous en Wobbe Oedses voor 150 caroligulden. De koopsom moet in drie termijnen worden betaald De eerste is reeds betaald aan Binne Hedsers. De verzoekers willen dat de twee volgende termijnen niet eerder wordt uitbetaald dan wanneer ook zij hun deel, waarop ze menen recht te hebben, is uitgekeerd.

Door deze memorie en door bovengenoemde akte krijgt deze Wagt-familie er via Jacob Thijsses, Thijs Tammes, Tamme Thijsses, Thijs Sjoerds en Sjoerd Jelgers vijf kopgeneraties bij tot in de 16e eeuw.

Als Antje Wagt de familietraditie in 1811 bij de naamsaanneming had voorgezet dan hadden haar kinderen IJzenhoed als achternaam meegekregen. Antje werd in 1754 in Rottevalle geboren als dochter van Nicolaas IJzenhoed en Aaltje de Graaf. Nicolaas kwam uit Leeuwarden en was “wagtmeester”. Dat beroep zal Antje wel geïnspireerd hebben tot de achternaam Wagt. Haar broer Hendrikus bleef die achternaam IJzenhoed dragen. In allerlei spellingsvormen overigens, Isenhoed, Ysenhoet, soms met een s, soms een z, ook nog eens Eiserhoet.

Veel data konden niet worden ingevuld, mede doordat een deel van de familie doopsgezind was. Waar ook nu weer een simpele memorie toe kan leiden. Je moet toch weer over een periode van meer dan 100 jaar terugkijken.

Bronnen: Memories van successie, via de website van Tresoar en Nedergerecht Achtkarspelen inv. nr 27 f. 33 d.d. 15-09-1777. 

Eén reactie

  1. Jean Nijland

    Hallo,

    Geweldig wat u geschreven en gevonden hebt.
    Mijn moeder is ook een Wagt en wij liepen ook vast in onze zoektocht naar “onze” voorouders.

    Met frisse moed gaan wij weer naar Leeuwarden om verder te speuren, en met veel genoegen kijken wij uit naar uw bevindingen.

    Met vriendelijke groeten,

    Jean Nijland (kleinkind Jan Wagt)
    Assen

    11 maart 2011 om 21:50